Spływ Dunajcem to jedna z największych atrakcji Polski i Słowacji. Jeszcze do lat 20. XX wieku rzeka służyła przede wszystkim do spławiania towarów była ekonomiczną koniecznością dla mieszkańców. W latach 30. XIX wieku rozpoczęto organizowanie spływów dla turystów, pomyślanych jako forma rozrywki i urozmaicenia pobytu.

Dziś spływ to prężnie rozwijająca się gałąź turystyki w Pieninach. Jego podstawą jest niezwykłość Przełomu Pienińskiego oraz unikalny sposób poznawania tej doliny z perspektywy łodzi flisackiej. Dawniej trasa rozpoczynała się spod pienińskich warowni Czorsztyna i Niedzicy. Obecnie, po utworzeniu zapory w Niedzicy, trasa liczy 15 km od Sromowiec do Szczawnicy przy średnim spadku 2,5 m/km. W przełomie Dunajec przeplata spokojne plosa z bystrzami, sprawiając, że łodzie raz przyspieszają, a raz zwalniają. Piękno krajobrazu, wyjątkowe wrażenia i gawędy flisaków tworzą atrakcję, z której rocznie korzysta około 300 tysięcy osób. Coraz większą popularnością cieszą się także spływy pontonami i kajakami.

Kąty-Czerwony Klasztor Start Spływu Dunajcem

Trasa spływu po polskiej stronie przez przełom Dunajca rozpoczyna się na przystani flisackiej w Kątach, skąd łodzie ruszają w dół rzeki. Początkowy odcinek prowadzi spokojnym nurtem szeroko rozlewającego się Dunajca. Po prawej stronie widoczny jest półwysep Majere.

Po lewej stronie, wznoszą się skalne ściany Macelowej Góry. Geologicznie to niezwykła formacja coś w rodzaju „odwróconej góry”: starsze wapienie, liczące 165 milionów lat, znajdują się na wierzchołku, a młodsze o prawie 100 milionów lat u jej podnóża. Można je dostrzec nieco później nad szosą wyróżniają się charakterystycznym czerwonym kolorem.

Dunajec rozlewa się szeroko między kamienistymi łachami, mijając po drodze przystań raftingową. Dawniej wzdłuż brzegów powszechnie istniały odnawiane co roku powodziami łachy kameni, zbudowane z otoczaków tatrzańskich, na których rozwijały się unikalne biocenozy. Z chwilą regulacji poziomu przepływu Dunajca przez zaporę ich występowanie jest znikome a dawne łachy kamieni pokrywają się krzewami.

Po lewej stronie, nad Obłaźnią Górą (591 m n.p.m.), wyrastaje charakterystyczna formacja skalna, to słynne Trzy Korony. Po prawej stronie można dostrzec przystanie słowackich flisaków Majere. Mijamy zabudowania: po prawej stronie Lechnicę, po lewej Sromowce Niżne, nad którymi roztacza się wspaniały widok masywu Trzech Koron.

Brzegi rzeki łączy wisząca kładka o rozpiętości 90 metrów, wybudowana w roku 2006. Wcześniejsze próby jej budowy kończyły się niepowodzeniem. Rozpoczęto ją dwukrotnie: w 1914 i 1939 roku.

Nieco dalej, po lewej stronie, znajduje się przystań flisacka w Sromowcach Niżnych. Ta część wsi była niegdyś znana jako „Koniec”, lecz dziś w realiach turystycznych to właśnie tutaj wszystko się zaczyna. Stąd prowadzą główne szlaki Pienin: na Trzy Korony, na Drogę Pienińską oraz w najciekawszy fragment Spływu Przełomem.

Jak powstał Przełom Dunajca

Przełom Dunajca od zawsze intrygował jako zagadka morfologiczna i inspirował badaczy do odkrycia przyczyny jego powstania. Na początku XIX wieku najpopularniejsza była teza oparta na legendzie związanej z Bolesławem Chrobrym. Król, litując się nad góralami, których hale zalewało jezioro Dunaj, uderzył mieczem w skały, spuszczając wodę i zupełnie przypadkowo tworząc Przełom Dunajca. Sądząc po liczbie załamań biegu rzeki, można przypuszczać, że musiał uderzyć co najmniej osiem razy.

Wraz z postępem nauki pojawiały się kolejne hipotezy dotyczące genezy przełomu. Brano pod uwagę m.in. ukształtowanie terenu, ruchy wypiętrzające oraz czynniki hydrodynamiczne. Jedna z hipotez zakłada, że kilkanaście milionów lat temu Dunajec płynął na wschód, po południowej stronie Pienin. Proces ten pełen geologicznego dynamizmu w pewnym sensie koresponduje z legendą. Na skutek ściskania i odprężania górotworu, jego złożona struktura pozwoliła blokom skalnym przemieścić się względem siebie i wyznaczyć rzece nową drogę na północ.

Początek Przełomu

Przystań Czerwony Klasztor – Świńska Skała

Po lewej stronie można zauważyć przystań przy Czerwonym Klasztorze, którego zabudowania chowają się za wiekowymi lipami. Niżej widoczne jest ujście potoku Lipnik, przytulającego się do mijanej Klasztornej Góry (657 m n.p.m.).

Dunajec przyspiesza przed Ostrą Skałą, by po chwili minąć wystające zęby Grabczych Wyżnej i Niżnej z okopconym otworem Rybackiej Groty. Nad nimi wznoszą się lesiste ściany masywu Łysiny (795 m n.p.m.). Łodzie przyspieszają na nurcie rzeki, który zwęża się do 12 metrów, osiągając głębokość 4,5 metra. To miejsce słynnego Janosikowego skoku.

Legenda zależnie od opowieści flisaka i wyobraźni pasażerów mówi albo o Janosiku uciekającym przed żandarmami, albo o tym, który gonił Marynę i wykonał tu wiekopomny skok na polską stronę. Podobno na lewym brzegu Dunajca widać odcisk jego kierpca w skale. Tu również według podań aspirujący do zawodu zbójnika musieli z powodzeniem wykonać taki skok, aby potwierdzić swoje kwalifikacje.

Na plosie, czyli spokojnej wodzie poniżej, łódka zwalnia, a dalej po lewej stronie widoczna jest kolejna ostroga skalna góry Facimiech (793 m n.p.m.), znana jako Świnia Skała. To właśnie tutaj, do lat 60. XX wieku gdy Droga Pienińska była zamknięta dla Polaków flisacy musieli zanurzyć się w wodzie, by ominąć skałę, ciągnąc łódki po spływie.

Świńska Skała – Facimiech

Dunajec skręca na południowy wschód. Pokonuje kilka zakrętów, które na mapie układają się w kształt stopy. Dunajec skręca na południowy wschód. Pokonuje kilka zakrętów, które na mapie układają się w kształt stopy. W tle widoczna jest pocztówkowa panorama Podskalniej i Nowej Góry.

Po prawej stronie lesisty stok Klasztornej Góry, a po lewej półwysep Klejowej Góry. Gwałtowny skręt w lewo to palce stopy, nurt Dunajca bezpiecznie kieruje łódkę przez bystrze. Poniżej, na skale po prawej stronie, widać biały znak pokazujący poziom rzeki w czasie wielkiej powodzi z 1934 roku.

Na lewym brzegu dawniej istniał ciąg polan z szopami na siano, noszący wspólną nazwę Rówienka. Z drugiej strony, za łęgową olszynką karpacką i wzniesieniem Stredný Diel, znajdują się polany dawnego przysiółka Huta.

Z przodu widoczne są zalesione stoki Holicy (828 m), najeżone skalnymi zębami Siedmiu Mnichów. Ta formacja zbudowana z wapieni krzemionkowych, zwanych pienińskimi, według legendy przedstawia siedmiu mnichów, którzy zostali zamienieni w kamień przez przeora z Czerwonego Klasztoru. Ich wina? Podobno odwiedzali pewną mniszkę mieszkającą w sąsiedniej formacji skalnej.

Dunajec przyspiesza przed galerią mnichów i skręca wzdłuż niej w lewo, zmieniając kierunek na zachodni płynąc pod Facimiechem.

Facimiech – Leniwe

Wrota skalne zachodzą na siebie, uniemożliwiając odgadnięcie dalszego biegu rzeki. Widoczna jest masywna skała Facimiech. Z odrobiną wyobraźni można na jej powierzchni dostrzec zarys orła i mniszki.

W tej okolicy znajduje się kilka jaskiń, jedna z nich, nazywana Jaskinią Zakonnicy, nawiązuje do legendy o mnichach. Te jaskinie, podobnie jak większość w Pieninach, mają pochodzenie szczelinowe lub osuwiskowe. Niektóre z nich były modelowane przez wodę i procesy krasowe.

Ostry zakręt w prawo niemal zawraca bieg rzeki. Gwałtowność prądu modelowała skały w nurcie, tworząc widoczne wgłębienia eworsyjne.

Leniwe- Ślimakowa Skała

Dunajec uspokaja się, rozlewając na plosie zwanym Leniwe. Na końcu plosu, u góry, widoczna jest grań Sokolej Perci z Ociemnym Wierchem (744 m), Czerteżem (774 m) i Czertezikiem (772 m). Według legendy, dwa ostatnie to zamienieni w skałę bracia Sokolicy (747 m).

Niżej znajdują się formacje skalne: Fujarki i Ślimakowa Skała. Po prawej stronie wznosi się góra Polana, a niżej wśród drzew rozciąga się łąka Polanka, miejsce, gdzie w latach 1885–1915 stała gospoda Csárda. Wyżej widoczne są ciemne ściany starodrzewia na stokach Holicy. Polskim odpowiednikiem tej nazwy jest Golica, co świadczy o dawnym gospodarczym charakterze Pienin i trzebieniu lasów na potrzeby huty szkła.

Rzeka początkowo łagodnie zakręca w prawo. Rumoszowy stożek po lewej stronie to ujście Pienińskiego Potoku. Przed nim, na brzegu, znajduje się kapliczka w miejscu śmierci turysty. Po prawej stronie od strumienia wznosi się Ślimakowa Skała. Intrygująca nazwa doczekała się swojej legendy o corocznym wiecu pienińskich ślimaków.

Ślimakowa Skała – Leśnicki Potok

Rzeka wartko przepływa wzdłuż białych ścian Wilczej Skały, oddzielonej od Cukrowej Skały wysoko zawieszonym żlebem Wilczego Spadu. Nazwa Cukrowej Skały pochodzi od jej kształtu, przypominającego głowę cukru.

Nad nimi, wysoko w górze, wznosi się Sokolica. Rzeka zwalnia w miejscu zwanym Na Krzywe, gdzie po lewej stronie znajduje się Przechodki Wielkie przełęcz cypla Przechodniego Wierchu (552 m). Tędy, jeszcze przed powstaniem PPN, prowadził szlak zwany Skalną Percią. Szlak zaczynał się przy dawnym schronisku Sienkiewicza i prowadził ubezpieczoną łańcuchami ścieżką nad przełomem Dunajca aż do ujścia Potoku Pienińskiego.

Na skale po lewej stronie znajduje się jaskinia Usta Teściowej. Wyżej widoczna jest galeria Sokolicy. Rzeka skręca w lewo, w kierunku miejsca zwanego Na Bystre, a po prawej stronie znajduje się silne wywierzysko Stuletniego Źródła.

Prąd wody uspokaja się, chociaż na powierzchni głębi widać wiry. To Loch, gdzie rzeka, po minięciu twardego progu, wydrążyła kocioł w miększych utworach. Po prawej stronie wznosi się dumna skała Osobita, zwana po polsku Samą Jedną. Na jej ścianie znajduje się tabliczka HZS, poświęcona ofiarom Pienin. Wyżej, na szczycie, stoi krzyż stalowy.

Tłem dla Osobitej jest Wylizana, szeroka ściana skalna, pod którą po prawej stronie do Dunajca uchodzi Leśnicki Potok.

Leśnicki Potok – Równica

Dunajec płynie na zachód, skręcając gwałtownie w prawo przed skałą zwaną Rygiel Sokolicy. Przed skrętem, po lewej stronie, znajduje się polana, gdzie dawniej stało schronisko Sienkiewicza. Po prawej stronie, przy przystani flisackiej, kończy się słowacka część Spływu Dunajcem. Bystry nurt rzeki odbija się od Hukowej Skały. Nazwa tej skały wiąże się z dziewiętnastowiecznym zwyczajem organizowania spływów Dunajcem z muzyką i kanonadami moździerzowymi, oddawanymi w miejscach o dobrej akustyce.

Równica- Ląd Koniec Przełomu Dunajca

Dunajec wpływa na Równicę, kolejne zagłębienie rzeki. Mija po prawej stronie malownicze skałki nad Drogą Pienińską, a wśród lasu widoczny jest budynek schroniska Orlica. Na dalszym planie widać wyniesienia Beskidu Sądeckiego z Dzwonkówką (983 m) na czele oraz łąki Szcawnickich Podołów.

Przez rzekę przebiega połączenie promowe ważnego szlaku turystycznego Pienin, prowadzącego na Sokolicę i Trzy Korony. Poniżej przeprawy, po prawej stronie, znajduje się Cypel, zarośnięta drzewami wyspa, powstała z osadów niesionych przez Dunajec. W czasie wielkiej powodzi w 1934 roku została całkowicie zniesiona, jednak z biegiem czasu odbudowała się.

Po prawej stronie, w miejscu zwanym Lądem, znajduje się przystań flisacka, a za nią zabudowania Szczawnicy Niżnej.

Dunajec 3 RegionyŁącko - Szczawnica - Leśnica

Dunajec 3 Regiony
Łącko - Szczawnica - Leśnica